Οι διπλωματικές «στροφές» του Έρντογαν

erdogan-sakin

 Πως και γιατί η Άγκυρα δοκιμάζει αλλαγές στην εξωτερική πολιτική;

Η Τουρκία εισέρχεται και πάλι στα μονοπάτια των «ασυνήθιστων εποχών». Πέραν από τη νέα τρομοκρατική επίθεση του «Ισλαμικού Κράτους» στο αεροδρόμιο Ατατούρκ της Κωνσταντινούπολης, η Άγκυρα δοκιμάζει κυριολεκτικά στροφή 180 μοιρών στο πεδίο της εξωτερικής πολιτικής. Οι βηματισμοί της τουρκικής διπλωματίας το τελευταίο χρονικό διάστημα φαίνεται ότι θέλουν να αμφισβητήσουν τα βασικά γνωρίσματα της πολιτικής που ακολούθησε τα τελευταία πέντε χρόνια. Στο παρόν στάδιο και ανεξαρτήτως του τελικού αποτελέσματος, οι αλλαγές στην εξωτερική πολιτική της χώρας είναι τέτοιες που δημιουργούν δυναμικές συνέχισης και δοκιμών ομαλοποίησης και σε άλλα ανοιχτά μέτωπα. Μετά τη συμφωνία με το Ισραήλ και την απολογία προς τη Μόσχα, ήδη αυξάνονται οι πληροφορίες για προσπάθειες συνεννόησης με την Αίγυπτο, αλλά και αλλαγές προσεγγίσεων σε ότι αφορά στη Συρία. Είναι γεγονός ότι αυτού του τύπου οι αλλαγές προκύπτουν ως αποτέλεσμα των αδυσώπητων πραγματικοτήτων που δημιουργήθηκαν τα τελευταία πέντε χρόνια τόσο εντός της Τουρκίας, όσο και στην άμεση της περιφέρεια. Οι αρνητικές συνέπειες των δομικών προβλημάτων με τα οποία είναι αντιμέτωπη η Άγκυρα, έχουν ένα είδος «νομοτελειακού» χαρακτήρα. Εκείνο όμως που σε κάποιο βαθμό ξενίζει δεν είναι η προσπάθεια της Τουρκίας να διορθώσει την κατάσταση, αλλά η ταχύτητα με την οποία προχωρεί στην υλοποίηση των νέων της πολιτικών. Ποιοι είναι λοιπόν οι βαθύτεροι λόγοι και οι εξελίξεις σε δομικό επίπεδο που εξανάγκασαν τον Έρντογαν στην αναθεώρηση της εξωτερικής πολιτικής το τελευταίο χρονικό διάστημα; Πως μπορεί να εξηγηθεί η ταχύτητα με την οποία εκφράζονται δημοσίως τα βήματα της Άγκυρας; Ασφαλώς η περιεκτική ανάλυση της πορείας της εξωτερικής πολιτικής της Τουρκίας απαιτεί ολοκληρωμένες και συνεχόμενες μελέτες. Εντούτοις πρέπει να θεωρείται κεκτημένο ότι για την πληρέστερη κατανόηση των πρόσφατων γεγονότων χρειάζεται ένα πολύ σύντομο ταξίδι στο πολύ κοντινό παρελθόν της περιοχής.

Συνέχεια

Advertisements

Η «μεταρρυθμιστική» Τουρκία και μουσουλμανικός κόσμος

Summit-11460638238

 Η σύνοδος κορυφής της ΟΙΣ και οι ενδοϊσλαμικοί ανταγωνισμοί

Κατά την ομιλία του στο κλείσιμο της 13ης συνόδου κορυφής της Οργάνωσης Ισλαμικής Συνεργασίας (ΟΙΣ) που έγινε στην Κωνσταντινούπολη, ο Έρντογαν φρόντισε μεταξύ άλλων να «κατσαδιάσει» τις χώρες μέλη που δεν πληρώνουν τη συνδρομή τους προς τη γενική γραμματεία του οργανισμού. Ήταν και αυτό μέρος μιας «μεγαλοπρεπούς» εμφάνισης από ένα πολιτικό ηγέτη που επιδιώκει να θεμελιώσει κεντρικό ρόλο για την Τουρκία στα ζητήματα του μουσουλμανικού κόσμου. Μια προσεκτική παρακολούθηση της ανάπτυξης της ρητορείας της τουρκικής εξουσίας στο πλαίσιο της συνόδου κορυφής της ΟΙΣ στις 14 και 15 Απριλίου 2016, επιβεβαιώνει την αντίληψη του ισλαμικού κινήματος της χώρας ότι στοχεύει στην ενότητα και αλληλεγγύη των μουσουλμανικών χωρών ως μιας χωριστής και αυτόνομης γεωπολιτικής ύπαρξης στις διεθνείς ισορροπίες, υπό την προϋπόθεση όμως ότι η Τουρκία θα είναι αυτή που θα αναλάβει τη θέση καθοδήγησης. Το ύφος ενός «στοργικού πατέρα» που ξέρει με αυστηρό τρόπο το καλό των παιδιών του, αποτελεί όντως κομμάτι του ιδεολογικού υπόβαθρου της εξουσίας του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ) της Τουρκίας. Όμως η φορτική επανάληψη του κατά την πρόσφατη σύναξη των κρατών μελών του ΟΙΣ, ήταν και μια προσπάθεια απαντήσεων στο δύσκολο περιβάλλον που αντιμετωπίζει ο Έρντογαν σήμερα. Η ένταση στις σχέσεις με τη Δύση, η ανατροπή των σχεδιασμών για τη Συρία, η σταδιακή άνοδος της επιρροής του Ιράν, καθώς και η εσωτερική πόλωση στην Τουρκία, φαίνεται να σπρώχνουν τον Πρόεδρο της χώρας στην αναζήτηση νέων πεδίων ανάδειξης της παρουσίας του. Με λίγα λόγια, η συγκεκριμένη σύνοδος κορυφής είναι μια αφορμή επανεξέτασης του ρόλου της Συνεργασίας περιφερειακά και διεθνώς, αλλά και μιας πιο σφαιρικής αντιμετώπισης του ηγεμονικού ρόλου που διεκδικεί η Τουρκία σε συνδυασμό με τις ανανεωμένες σχέσεις της με τη Σαουδική Αραβία.

Συνέχεια

Μερικές σημειώσεις για την προσέγγιση Τουρκίας-Ισραήλ



 Το παρασκήνιο της απολογίας Ισραήλ
Κατά την περίοδο που ακολούθησε τη δολοφονική επίθεση στο Μαβί Μαρμαρά (2010) μέχρι και τις αρχές του 2013, σημειώθηκαν σημαντικές εξελίξεις στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής και Ανατολικής Μεσογείου, οι οποίες φαίνεται να επηρέασαν σε μεγάλο βαθμό τις ισορροπίες με τρόπο που να «εξαναγκάζουν» Ισραήλ και Τουρκία σε επανατοποθέτηση-οριοθέτηση κάποιων χειρισμών τους.

Σε σχέση με το Ισραήλ, οι εξελίξεις που φαίνεται να συμβάλλουν προς την προσέγγιση με την Τουρκία έχουν ως εξής: Η λεγόμενη αραβική άνοιξη άλλαξε τις ισορροπίες με τρόπο που το Ισραήλ να ανησυχεί για κάποιες από τις συμμαχίες του. Ο Μουμπάρακ στην Αίγυπτο απομακρύνθηκε, ενώ η μοναρχία της Ιορδανίας συνεχίζει να αντιμετωπίζει πολλές εσωτερικές πιέσεις. Την ίδια στιγμή η Χαμάς κατάφερε να ενισχυθεί στρατιωτικά με χαρακτηριστικό παράδειγμα τις επιθέσεις εντός του Ισραήλ στα τέλη του 2012, ενώ παράλληλα ο εμφύλιος στη Συρία έφερε στο προσκήνιο πέραν της Μουσουλμανικής Αδελφότητας και κινήματα όπως οι Σαλαφίδες, οι οποίοι μάλιστα εγγράφονταν στην ισραηλινή αντίληψη και ως κίνδυνος μελλοντικής κυριαρχίας επί του συριακού οπλισμού.
Σε σχέση με την Τουρκία, επίσης υπήρξαν εξελίξεις που προκαλούσαν προβληματισμό στην κρατική ελίτ. Η εμβάθυνση του συριακού εμφύλιου αποδείκτηκε τελικά «ανοιχτή πληγή» και για την Τουρκία, ενώ η σταθερή ενίσχυση (πολιτική και στρατιωτική) του κουρδικού κινήματος ευρύτερα στην περιοχή, έφερνε ακόμα πιο κοντά την προοπτική ανατροπών στο Κουρδικό πρόβλημα. Η αυξανόμενη επιθετική ρητορεία του Ιράν ενάντια στην Τουρκία με αφορμή την εμπλοκή της στο συριακό, ήταν επίσης μια επιπλέον πίεση προς την κυβέρνηση Έρντογαν, η οποία ετοιμάζεται για τρεις συνεχόμενες εκλογικές αναμετρήσεις μέχρι και το 2015.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο η αμερικανική παρέμβαση με στόχο την αναπροσαρμογή της ηγεμονίας των ΗΠΑ στην περιοχή, ιδιαίτερα ενώπιον των ανταγωνισμών που γενιούνται μέχρι και την Ασία, ήταν καθοριστική για την (μερική έστω) προσέγγιση Έρντογαν-Νεντανιάχου. Στις 28 Φεβρουαρίου 2013 από τη Βιέννη, ο Έρντογαν κατάγγειλε το σιωνισμό και το φασισμό ως εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας. Την ίδια μέρα στην Άγκυρα, ο Αμερικανός ΥΠΕΞ κατά τη συνάντηση του με τον Νταβούντογλου ξεκαθάρισε ότι οι ΗΠΑ ενοχλούνται από τη συνεχή και αυξανόμενη αντιπαράθεση μεταξύ των δύο συμμάχων τους. Ακολούθησε η επικριτική επιστολή μελών του Αμερικανικού Κογκρέσου προς τον Έρντογαν στις 12 Μαρτίου 2013. Τα πιο πάνω θεωρήθηκαν από τις ΗΠΑ ως «σημείο καμπής» και ως βάση για πιο ενεργό εμπλοκή τους στην ομαλοποίηση των σχέσεων Τουρκίας-Ισραήλ. Η παρέμβαση των ΗΠΑ αρχικά επικεντρώθηκε στην αποστολή προσχεδίων συμφωνίας και εκ του σύνεγγυς συνομιλιών με τις δύο χώρες. Στις 17 Μαρτίου 2013, έγινε το πρώτο σημαντικό βήμα προσέγγισης. Ο επικεφαλής της Ένωσης Επιμελητηρίων Τουρκίας, Ριφάτ Χισαρτζικλίογλου, ανέλαβε την προεδρία της επιτροπής επιδιαιτησίας για επίλυση προβλημάτων μεταξύ Ισραηλινών και Παλαιστινίων επιχειρηματιών. Την ίδια στιγμή οι ΗΠΑ ανέλαβαν δέσμευση στήριξης της τουρκικής κυβέρνησης στα ανοίγματα που θα έκανε στο Κουρδικό[1]. Η δημόσια αμερικανική στήριξη στην πολιτική της Τουρκίας στο Κουρδικό έγινε στις 21 Μαρτίου και την αμέσως επόμενη μέρα, ο Ομπάμα είχε διαμεσολαβήσει για να κλείσει η τελική συμφωνία Τουρκίας-Ισραήλ κατά τη διάρκεια τηλεφωνικής επικοινωνίας με Έρντογαν και Νεντανιάχου.
Τι προβλέπει η συμφωνία Τουρκίας-Ισραήλ
Η συμφωνία Άγκυρας-Τελ Αβίβ προβλέπει την απολογία του Ισραήλ για τη δολοφονική επίθεση στο Μαβί Μαρμαρά, καταβολή αποζημιώσεων στις οικογένειες των Τούρκων που δολοφονήθηκαν, σταδιακή άρση του αποκλεισμού της Γάζας για αγαθά που θα προορίζονται για ανθρωπιστικούς σκοπούς. Παράλληλα όπως σταματήσουν οι αγωγές εναντίον των Ισραηλινών στρατιωτών στην Τουρκία και να αρχίσει η σταδιακή ομαλοποίηση των διπλωματικών σχέσεων των δύο χωρών[2]. Στο περιθώριο της συμφωνίας των δύο αντρών η Τουρκία σχεδιάζει να άρει τα βέτο που έθετε στη συμμετοχή του Ισραήλ σε διάφορες διεθνείς δραστηριότητες με κορυφαία τις κοινές στρατιωτικές ασκήσεις με το ΝΑΤΟ. Στο ίδιο πλαίσιο γίνονται σχεδιασμοί για επανέναρξη κοινών επιχειρηματικών δραστηριοτήτων σε όλη την Παλαιστίνη από Τούρκους, Παλαιστινίους και Ισραηλινούς επιχειρηματίες[3].
Διάφορες πτυχές της προσέγγισης Τουρκίας-Ισραήλ
Καταρχήν η συγκεκριμένη εξέλιξη αναδεικνύει ξανά την καθοριστική σημασία που έχει το Ισραήλ και η Τουρκία για την αμερικανική στρατηγική στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής. Ιδιαίτερα στη νέα κατάσταση πραγμάτων που δημιουργεί η λεγόμενη αραβική άνοιξη, φαίνεται ότι οι ΗΠΑ συνεχίζουν να επιδιώκουν την ενίσχυση της συνεργασίας και του συντονισμού δράσης με τις δύο αυτές χώρες[4]. Την ίδια στιγμή φαίνεται ότι τουλάχιστον στο παρόν στάδιο ένα «αγκάθι» που απασχολούσε τις αμερικανο-τουρκικές σχέσεις άρχισε να ξεπερνιέται. Συνεπώς η επιδιωκόμενη προσέγγιση Τουρκίας-Ισραήλ αναμένεται να έχει σε σύντομο χρονικό διάστημα – εφόσον εμπεδωθεί – αποτελέσματα σε όλα τα βασικά προβλήματα της περιοχής όπως η Συρία, το Ιράκ, το Ιράν, τα θέματα ενέργειας, αλλά και το Κυπριακό. Άλλωστε θα ήταν σημαντικό να σημειωθεί ότι βασικός στόχος των ΗΠΑ για συνεργασία Τουρκίας-Ισραήλ είναι η μείωση της ιρανικής επιρροής σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή και Ανατολική Μεσόγειο, ενώ η αποχώρηση των αμερικανικών στρατευμάτων από το Ιράκ «εξαναγκάζει» την αμερικανική ηγεμονία στο να αναζητήσει σταθερούς άξονες συνεργασίας ενώπιον του πολιτικού «κενού».
Η συμφωνία αυτή θεωρείται επιτυχία της Τουρκίας, η οποία μάλιστα έγινε αποδεχτή σχεδόν σε ολόκληρο τον αραβο-μουσουλμανικό κόσμο με θριαμβευτικούς τόνους. Η Άγκυρα στήριξε τις θέσεις της για το επεισόδιο στο Μαβί Μαρμαρά με σταθερότητα και επιμονή, αναγκάζοντας το Ισραήλ σε απολογία για στρατιωτική ενέργεια ίσως για πρώτη φορά[5].
Το σημείο αυτό αναμένεται να ενισχύσει περαιτέρω την εικόνα της Τουρκίας αν όχι σε επίπεδο ηγεσιών, σε επίπεδο κοινωνιών στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής και του αραβο-μουσουλμανικού κόσμου. Οι πρώτες τοποθετήσεις από τις νέες εξουσίες σε Τυνησία, Αίγυπτο, αλλά και τα ισλαμικά κινήματα σε χώρες όπως το Κατάρ και η Ιορδανία, δείχνουν ότι η συμφωνία Τουρκίας-Ισραήλ παρουσιάζεται ως μια νίκη της «ισλαμικής κοινότητας» εναντίον των Ισραηλινών μετά από πάρα πολλά χρόνια. Παράλληλα επιβεβαιώνουν σε κάποιο βαθμό την ενισχυόμενη επιρροή της Τουρκίας ως ενός από τους βασικούς «εκπροσώπους» του ισλαμικού κόσμου. Στο σημείο αυτό αξίζει να σημειωθεί ότι ο Έρντογαν πριν από την κατάληξη με Ισραήλ, είχε συνομιλίες με την παλαιστινιακή Χαμάς και την Αλ-Φαταχ, το Κατάρ και την Αίγυπτο[6].
Καταλυτική φαίνεται να είναι η επιρροή που ασκεί η προσέγγιση Τουρκίας-Ισραήλ στο Παλαιστινιακό, αλλά ιδιαίτερα στο ζήτημα της Γάζας. Η Άγκυρα μέσα από αυτές τις εξελίξεις παρουσιάζεται πλέον ως ένας από τους αποτελεσματικότερους πρωταγωνιστές διαμεσολάβησης για την Γάζα, η οποία έχει ιδιαίτερους πολιτικούς και ιδεολογικούς συμβολισμούς για ολόκληρο το πολιτικό Ισλάμ της περιοχής. Στα πλαίσια των ενεργειών της Τουρκία μετά από αρκετό διάστημα φαίνεται να ξαναρχίζει η συζήτηση για τον αποκλεισμό της Γάζας και την αναγκαιότητα άρσης του, με την Άγκυρα να αποχτά «ηθικό» προβάδισμα ως εξής: καθίσταται η χώρα της οποίας ο θάνατος πολιτών της, ενίσχυσε τις προοπτικές για την μερική έστω άρση του αποκλεισμού μιας ισλαμικής εξουσίας[7]. Σε αυτό το πλαίσιο οργανώνεται και η επίσκεψη Έρντογαν στη Γάζα μέσα στον Απρίλιο-Μάιο.
Η κατάσταση στη Συρία επίσης επηρεάζεται από την προσέγγιση Τουρκίας-Ισραήλ. Το Ισραήλ σε συνδυασμό με τη Δύση αναμένουν να δουν ολοκληρωμένα το ιδεολογικό υπόβαθρο της ισλαμικής συριακής αντιπολίτευσης και να έχουν συγκεκριμένες εγγυήσεις για την προοπτική των χημικών όπλων. Η Τουρκία αυτή τη στιγμή είναι μία από τις βασικές δυνάμεις που μπορεί να επηρεάσει προς συγκεκριμένες κατευθύνσεις το συριακό πολιτικό Ισλάμ[8]. Συνεπώς η προσέγγιση Τουρκίας-Ισραήλ, υπό προϋποθέσεις, μπορεί να βοηθήσει προς την άμβλυνση της «καχυποψίας» που έχει το Τελ-Αβίβ έναντι της συριακής μουσουλμανικής αδελφότητας. Βέβαια στο σημείο αυτό, αναμένεται να αναδειχθεί περαιτέρω ο ανταγωνισμός Τουρκίας-Ιράν για το μέλλον της Συρίας και γενικότερα της περιοχής.
Η βαθιά εξάρτηση της Τουρκίας από την εισαγωγή ενέργειας, αποτελεί ένα εξίσου σημαντικό θέμα μέσα από την προσέγγιση με το Ισραήλ. Το Ιράν και η Ρωσία είναι η βασικότεροι ενεργειακοί τροφοδότες της Τουρκίας. Παράλληλα, η Τουρκία μέσα από τους αγωγούς επιδιώκει την ανάδειξη της σε βασική ενεργειακή διαδρομή. Συνεπώς η αναδιαμόρφωση των εισαγωγών της σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο με τρόπο που να αμβλύνει την εξάρτηση της μόνο από δύο χώρες, καθώς και τα μεγάλα αποθέματα του Ισραήλ, αποτελούν τους πρώτους στόχους της Τουρκίας στον ενεργειακό τομέα στα πλαίσια της τελευταίας εξέλιξης[9]. 
Η διάσταση του Κυπριακού 
Εδώ κάποια χρόνια, η Τουρκία αντιλαμβάνεται την τελική διευθέτηση του Κυπριακού μέσα στο γενικότερο πλαίσιο των ανακατατάξεων στη Μέση Ανατολή και όχι μόνο μέσα στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής της προοπτικής. Η λεγόμενη αραβική άνοιξη επηρέασε περισσότερο αυτή την κατεύθυνση, λόγω των στόχων της Τουρκίας για ενίσχυση της επιρροής της στις νέες ηγεσίες της περιοχής. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Αίγυπτος και η προσπάθεια που καταβάλλει η Τουρκία για ανατροπή των συμφωνιών σε ζητήματα ενέργειας και ΑΟΖ. Το κυρίαρχο επιχείρημα της Τουρκίας είναι ότι ο πιθανός καθορισμός ΑΟΖ μεταξύ Τουρκίας και Αιγύπτου θα δώσει περισσότερα πλεονεκτήματα στο Κάϊρο κυρίως λόγω της «μέσης γραμμής». Συγκεκριμένα η Τουρκία υποστηρίζει ότι με τη συμφωνία της Κυπριακής Δημοκρατίας η Αίγυπτος χάνει «άδικα» μεγάλο θαλάσσιο χώρο από μια εξαιρετικά μικρότερη γεωγραφία-ακτογραμμή όπως είναι η Κύπρος.
Η «νέα» αντίληψη που προωθεί η Άγκυρα στο Κυπριακό θέτει το εξής δίλημμα: εάν οι Ελληνοκύπριοι δεν επιθυμούν λύση στη βάση συνεταιρισμού ιδιαίτερα μετά την ανεύρεση του φυσικού αερίου, τότε θα πρέπει να αρχίσουν συνομιλίες για ένα «βελούδινο διαζύγιο». Προς αυτή την λογική επικεντρώνεται η τελευταία απόφαση της Συνόδου των Πρέσβεων της Τουρκίας που γίνεται κάθε Ιανουάριο. Οι πρόσφατες δηλώσεις Νταβούντογλου αντικατοπτρίζουν ακριβώς αυτή τη λογική.
Το υπόβαθρο για την προαναφερθείσα στρατηγική της Τουρκίας έχει τους εξής βασικούς άξονες:
·         Με την αλλαγή στη Μέση Ανατολή, η Τουρκία θέλει να μετατραπεί σε δύναμη οικονομικής και εμπορικής ενσωμάτωσης της περιοχής στις παγκόσμιες δομές. Ο γεωγραφικός χώρος αυτής της δραστηριότητας συμπεριλαμβάνει και την Κύπρο – κατεχόμενες περιοχές. Για παράδειγμα ο αγωγός υποθαλάσσιας μεταφοράς νερού και ηλεκτρισμού αποτελεί το πρώτο ολοκληρωμένο δείγμα.
·    Στην Τουρκοκυπριακή κοινότητα επιχειρείται ένας συνολικός μετασχηματισμός από τον οποίο προκύπτουν κάποιες νέες δομές, οι οποίες θα πάρουν τη θέση τους στην όποια μελλοντική διευθέτηση του Κυπριακού. Αυτός ο μετασχηματισμός εκφράζεται μέσα από τα οικονομικά πρωτόκολλα, τα οποία είναι περιεκτικά πολιτικά προγράμματα που αφορούν κάθε έκφανση της ζωής της Τουρκοκυπριακής κοινότητας.
·  Η Τουρκία εκτιμά ότι η κατάσταση στην Ελληνοκυπριακή κοινότητα έτσι όπως διαμορφώνεται τα τελευταία χρόνια, ευνοεί περισσότερο μια λύση «βελούδινου διαζυγίου», η οποία μπορεί να εκφράζεται μέσα από μια χαλαρή συνεργασία των δύο μερών. Μια τέτοια λύση η οποία δε θα προβλέπει διαμοιρασμό εξουσίας σε ένα κοινό κράτος, θα πρέπει να διασφαλίζει κάποιες υποχωρήσεις σε θέματα εδαφικού. Σε αυτό το πλαίσιο το μεγαλύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζει η Τουρκία είναι το περιουσιακό. Σε αυτό το θέμα η Άγκυρα επιδιώκει να βελτιώσει τη λειτουργία της επιτροπής αποζημιώσεων και να ενισχύσει την οικονομική της βιωσιμότητα, γιατί εκτιμά ότι με την κρίση μπορεί να πετύχει «ανώδυνα» την αποξένωση των Ελληνοκυπρίων από τις περιουσίες τους, τις οποίες και θα προωθήσει για νέες επενδύσεις.
Προβλήματα που παραμένουν
Η προσέγγιση μεταξύ των δύο χωρών δεν πρέπει να αναμένεται ότι θα επιλύσει όλα τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν. Από πλευράς Τουρκίας, η εξουσία του πολιτικού Ισλάμ διατηρεί κάποιους πυρήνες αντιεβραϊκούς. Παράλληλα, η σταθερή υποστήριξη της Τουρκίας προς τη Χαμάς σε συνδυασμό με την μετατροπή του θέματος της Γάζας σε ένα άλλο «παλαιστινιακό πρόβλημα», αποτελούν παράγοντες που θα συνεχίσουν σε κάποιο βαθμό να τροφοδοτούν την καχυποψία. Πολλά ερωτηματικά παραμένουν και σε σχέση με τη στάση που θα τηρήσει το εβραϊκό λόμπι στις ΗΠΑ έναντι κάποιων διαχρονικών τουρκικών διεκδικήσεων, όπως για παράδειγμα η μη αναγνώριση της γενοκτονίας των Αρμενίων. Δίπλα σε όλα αυτά, ανοιχτό παραμένει και το κορυφαίο θέμα αγοράς διάφορων οπλικών συστημάτων της Τουρκίας από τις ΗΠΑ που μέχρι σήμερα εμποδίζονταν από το εβραϊκό λόμπι.


[1] Murat Yetkin, “İsrail’in özrünün perde arkası”, Radikal, 23.3.2013.
[2]“İsrail Türkiye’den özür diledi”, Anadolu Ajansı, 22.3.2013.
[3]“İsrail özür diledi, şimdi ne olacak”, Hürriyet, 23.3.2013.
[4]Cengiz Çandar, “İsrail, Türkiye’nin önünde eğilince…”, Radikal, 24.3.2013.
[5]Murat Yetkin, “İsrail’in özrünün perde arkası”, Radikal, 23.3.2013.
[6]“İsrail bütün taleplerimizi karşıladı”, Yeni Şafak, 23.3.2013.
[7] Özdem Sanberk, “Türkiye-İsrail ilişkilerinde yeni dönem”, USAK, 23.3.2013.
[8]Mehmet Şahin, “İsrail’in Türkiye’den özür dilemesinin anlamı”, ORSAM, 25.3.2013.
[9]Michael J. Koplaw, “Özür ve sıradaki adımlar”, www.yeniturkiye.org, 26.3.2013.
Νίκος Μούδουρος

Μέση Ανατολή:Το Ισραήλ κάνει και πάλι προεκλογική με πτώματα Παλαιστινίων, ενώ τρίζουν επικίνδυνα οι καρέκλες της μοναρχίας και στην Ιορδανία

 
Η αναζωπύρωση της αντιπαράθεσης ανάμεσα στη Χαμάς και το Ισραήλ έχει κάτι το απελπιστικά επαναληπτικό που θυμίζει ειρωνικά τη φράση της ιστορικού Χ. Αρέντ για την πληκτική επαναληπτικότητα του κακού – banality of evil. Όπως έγινε και το 2008-09, όταν το Ισραήλ είχε εκλογές, η κυβέρνηση του Τελ Αβίβ αποφάσισε ότι μερικά παλαιστινιακά πτώματα είναι ένα καλό πλαίσιο για την προεκλογική εκστρατεία. Και βέβαια δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ήταν σε αυτό ακριβώς το πλαίσιο που μας φόρτωσαν οι ΗΠΑ τα κοντέινερ με τα ιρανικά πυρομαχικά, τα οποία αρνούνταν μετά να μεταφερθούν οπουδήποτε αλλού.

Αυτή τη φορά υπήρχαν μικρές διαφορές επί του εδάφους, αλλά μεγάλες διάφορες στο πλαίσιο. Επί του εδάφους, το θέμα είχε να κάμει αρχικά με τη ρίψη παλαιστινιακών ρουκετών που βασικά δεν κτυπούσαν στόχους – απλώς συντηρούσαν ένα είδος ιδιότυπης μορφής ανακωχής. Ξαφνικά, μετά τις αμερικανικές εκλογές, το Ισραήλ αποφάσισε να μετατρέψει το όλο ζήτημα σε εστία ενδεχόμενου πολέμου. Έτσι, ξεκίνησε τις θεαματικές δολοφονίες. Πρέπει να αναφερθεί ότι τα θύματα των Ισραηλινών μέχρι στιγμής υποφέρουν από ταλαιπωρία λόγω φόβου – η ανησυχία, λοιπόν των Ισραηλινών έχει ως αντίτιμο τη δολοφονία Παλαιστινίων. Υπάρχει κάτι σε αυτήν τη σύγκριση που θυμίζει το banality of evil.

Το πιο ενδιαφέρον ήταν ο στόχος που επέλεξε το Ισραήλ για να αυξήσει την ένταση – δολοφόνησε τον ηγέτη της στρατιωτικής πτέρυγας της Χαμάς, το άτομο το οποίο μεσολαβούσε μέχρι τότε στο να σταματήσουν οι παλαιστινιακές ρίψεις πυραύλων. Προφανώς, το Ισραήλ σκότωσε το διαμεσολαβητή γιατί δεν ήθελε διαμεσολάβηση. Η στρατιωτική καινοτομία από την πλευρά της Χαμας ήταν η εκτόξευση πυραύλων που έφταναν μέχρι τα προάστια των μεγάλων ισραηλιτικών πόλεων.

Όμως και το πλαίσιο ήταν πια διαφορετικό. Πέρα από τις εσωτερικές εκλογές στο Ισραήλ, ο Νετανιάχου μόλις είχε χάσει στις εκλογές στις ΗΠΑ. Πριν λίγους μήνες, μερικοί αναλυτές  υποψιάζονταν ότι το Ισραήλ μπορεί να δοκίμαζε ένα μονομερές κτύπημα στο Ιράν, για να εγκλωβίσει την νέα αμερικανική ηγεσία. Με βάση αυτό το σενάριο, η ισραηλιτική ελίτ προσπάθησε, προφανώς, να εγκλωβίσει τον Ομπάμα και οποιαδήποτε κίνηση για την ειρηνευτική διαδικασία. όμως, στον περίγυρο υπήρχαν αλλαγές – ο νέος πρόεδρος της Αιγύπτου πήγε στη Γάζα ως ένδειξη συμπαράστασης. Δεν πρόσφερε, βέβαια, τίποτα το ιδιαίτερο – αλλά αύξησε, επίσης, το χάσμα ανάμεσα στο Ισραήλ και τους τέως Άραβες σύμμαχους τους, όπως η Αίγυπτος. Η κινητοποίηση των αραβικών καθεστώτων υπήρξε πιο έντονη αυτήν τη φορά, αφού η στήριξη των Παλαιστίνιων και ιδιαίτερα της Χαμάς, είναι ένα φύλο συκής ιδιαίτερα για τους ισλαμιστές που είναι στην εξουσία – όπως στην Αίγυπτο και την Τυνησία – και προσπαθούν να βρουν ένα χώρο ανάμεσα στη Δύση και τα εμιράτα του Κόλπου. Από την άλλη, ωστόσο, η αδιάλλακτη στάση του Ισραήλ δείχνει και την αδυναμία τους. Η Δύση, από την άλλη πλευρά, δεν δείχνει ικανοποιημένη – ο Ομπάμα εξέδωσε μια ρητορική στήριξη στο Ισραήλ, αλλά ουσιαστικά μόνο ο Καναδάς πήρε τη συνηθισμένη, από τη Δύση, φιλοισραηλινή στάση. Ο Βρετανός υπουργός εξωτερικών μάλιστα έκανε και έμμεση παρατήρηση στην ισραηλιτική ηγεσία.

Από την άλλη πλευρά ξαφνικά επανεμφανίσθηκε η Ρωσία σαν ευρύτερος παίκτης. Η επένδυση στην Συρία έδειξε την αποφασιστικότητα της αλλά και την συμμαχία της με το σιητικό μπλοκ. Ταυτόχρονα από όλες τις μεγάλες δυνάμεις μόνο η Ρωσία είναι εμπλεκόμενη στην Μέση Ανατολή και έχει σχέσεις και με το Ισραήλ και τους άραβες. Το ότι τόσο ο Μόρσι της Αιγύπτου όσο και ο Ερτογάν τηλεφώνησαν στον Πούτιν για μεσολάβηση ήταν ενδεικτικό.

Στο περιθώριο της νέας παλαιστινό-ισραηλιτικής αντιπαράθεσης σημειώθηκαν δύο κινήσεις. Στη Συρία, μετά την αποτυχία της αντιπολίτευσης στρατιωτικά, η Δύση και τα εμιράτα έπεισαν τους εμπλεκόμενους να φτιάξουν μια νέα οργάνωση – την οποία τα εμιράτα, και η Γαλλία έτρεξαν αμέσως (και ακολούθησαν οι Βρετανοί) να αναγνωρίσουν. Οι πιθανότητές της για σημαντική διαφοροποίηση των δεδομένων δεν έχουν αλλάξει. Απλώς, έχει επιβεβαιωθεί και ισλαμικός της χαρακτήρας, αφού ο νέος ηγέτης είναι και ισλαμιστής κήρυκας.

Οι πραγματικές ειδήσεις, ωστόσο, ήρθαν από την Ιορδανία, όπου ξέσπασαν μαζικές διαδηλώσεις ενάντια στις αυξήσεις στα καύσιμα – και αυτή τη φορά τα συνθήματα εστίασαν και στο βασιλιά. Ο θρόνος του πιο υποτακτικού μονάρχη προς την Δύση τρίζει για κάποιο καιρό τώρα και οι διαδηλώσεις της εβδομάδας ήταν εκφραστικές. Η αστυνομία προέβη σε μαζικές συλλήψεις, όπως στο Μπαχρέιν. Αλλά είναι δύσκολο να ανατραπεί η δυναμική – το πολύ πολύ να πάρει ακόμα καμία επιχορήγηση από τα εμιράτα. Μετά; Ή και αν τελείωσαν και οι επιχορηγήσεις. Και δεν αποκλείεται το Ισραήλ να ανησυχεί, περισσότερο από όλα, για τις πιθανές εξελίξεις στην Ιορδανία.

http://rt.com/news/jordan-protest-king-leave-899/

Δέφτερη Ανάγνωση, 21.11.2012
www.defterianaynosi.com

Κλιμακώνονται οι πολεμικές επιχειρήσεις του Ισραήλ στη Λωρίδα της Γάζας

19 ΝΕΚΡΟΙ – ΕΚΑΤΟΝΤΑΔΕΣ ΤΡΑΥΜΑΤΙΕΣ

Συνεχίζεται το σφυροκόπημα της Λωρίδας της Γάζας, από τον κατοχικό ισραηλινό στρατό. Η ισραηλινή αεροπορία προχώρησε νωρίς το πρωί της Παρασκευής σε νέα σφοδρά πλήγματα στη Λωρίδα της Γάζας, πολλά από τα οποία σημειώθηκαν στην ίδια την πόλη της Γάζας, σύμφωνα με τις παλαιστινιακές αρχές.

«Έγιναν 130 επιδρομές στη διάρκεια της νύκτας», δήλωσε ο εκπρόσωπος του υπουργείου Ισλάμ Σαχουάν, ο οποίος έκανε λόγο για «δεκάδες πλήγματα» κατά τις πρώτες πρωινές ώρες. Από τις επιδρομές καταστράφηκε ένα διοικητικό κτίριο του υπουργείου Εσωτερικών, που χρησίμευε κυρίως για την ανανέωση διαβατηρίων, στη συνοικία Τελ αλ-Χάουα, διευκρίνισε ο εκπρόσωπος.

Τρεις ακόμη Παλαιστίνιοι σκοτώθηκαν και άλλοι 12 τραυματίστηκαν το βράδυ της Πέμπτης σε νέα αεροπορική επιδρομή του ισραηλινού στρατού στην πόλη Μπέιτ Χανούν στη βόρεια Λωρίδα της Γάζας, ανακοίνωσε εκπρόσωπος των ιατρικών υπηρεσιών της Χαμάς. Σύμφωνα με τις παλαιστινιακές αρχές ο αριθμός των νεκρών στη Λωρίδα της Γάζας από τον 48ωρο αεροπορικό βομβαρδισμό αυξήθηκε σε 19, μεταξύ των οποίων υπάρχουν πολλά παιδιά, και 235 τραυματίσθηκαν.

Προετοιμασία χερσαίας επίθεσης

Σε εξέλιξη βρίσκεται η προετοιμασία χερσαίας επίθεσης του κατοχικού ισραηλινού στρατού. Σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες ισραηλινά στρατεύματα κινούνται προς τη Λωρίδα της Γάζας. Τουλάχιστον 10 φορτηγά που μεταφέρουν άρματα μάχης και τεθωρακισμένα οχήματα κινούνται στην περιοχή καθώς και οχήματα που μεταφέρουν στρατιώτες.

Το Ισραήλ «θα αναλάβει οποιαδήποτε δράση απαιτείται», δήλωσε χθες ο ισραηλινός πρωθυπουργός, Μπεντζαμιν Νετανιάχου. Την Πέμπτη το βράδυ ο Ισραηλινός Υπουργός Άμυνας Ε. Μπαράκ έδωσε εντολή ανάκλησης 30.000 εφέδρων ώστε να χρησιμοποιηθούν σε περίπτωση χερσαίας επέμβασης στην Γάζα. Προειδοποίησε με ισχυρότερη ισραηλινή αντίδραση, διαμηνύοντας ότι η Χαμάς «θα πληρώσει το ακριβές τίμημα» για τις επιθέσεις με ρουκέτες. Ο ισραηλινός στρατός έχει λάβει το πράσινο φως για την ανάκληση έως και 30.000 εφέδρων. Νωρίτερα χθες σειρήνες ηχησαν στο Τελ Αβίβ , καθώς εκτοξεύθηκαν από τη Γάζα ρουκέτες, εκ των οποιών, η μία κατέπεσε στη θάλασσα κοντά στη Γιάφα και η άλλη έπληξε νότιο προάστιο της πόλης.

Ιμπεριαλιστική στήριξη των ισραηλινών αιματηρών επιθέσεων

Την ίδια ώρα η αμερικανική κυβέρνηση, πάντα στο πλαίσιο στήριξης του Ισραήλ, με το πρόσχημα του δικαιώματος της αυτοάμυνας, ζήτησε σήμερα από τις χώρες που έχουν επαφές με τη Χαμάς να βοηθήσουν ώστε να σταματήσουν οι επιθέσεις με ρουκέτες εναντίον του ισραηλινού εδάφους.

Στο πλευρό του Ισραήλ δήλωσε ότι είναι ο Καναδάς. Ευθύνες στη «Χαμάς» επέρριψε και ο Βρετανός ΥΠΕΞ ζητώντας «αυτοσυγκράτηση εκατέρωθεν», ενώ ο Γάλλος ομόλογός του εκτίμησε ότι η κλιμάκωση αυτή «είναι καταστροφική για την περιοχή, το Ισραήλ έχει δικαίωμα στην ασφάλεια αλλά και οι Παλαιστίνιοι σε ένα ανεξάρτητο κράτος».

Ο ειδικός απεσταλμένος του Κουαρτέτου για τη Μέση Ανατολή, Τόνι Μπλερ, κάλεσε από την πλευρά του την Χαμάς να σταματήσει την εκτόξευση ρουκετών από τη Γάζα προς το Ισραήλ και εκτίμησε ότι η Αίγυπτος θα μπορούσε να διαδραματίσει εποικοδομητικό ρόλο στην επίλυση της κρίσης.

Εν τω μεταξύ, ο Βρετανός πρωθυπουργός Ντέιβιντ Κάμερον εξέφρασε στον ισραηλινό ομόλογό του Μπέντζαμιν Νετανιάχου την «έντονη ανησυχία του» για την έξαρση της βίας στη Λωρίδα της Γάζας, κατά τη διάρκεια τηλεφωνικής επικοινωνίας που είχαν την Πέμπτη.

Ο πρόεδρος της Αιγύπτου Μοχάμεντ Μούρσι καταδίκασε έντονα τις ισραηλινές επιθέσεις στη Λωρίδα της Γάζας και δήλωσε στο πλευρό του λαού της. Στη Γάζα πρόκειται να μεταβεί την Παρασκευή ο πρωθυπουργός της Αιγύπτου Χισάμ Καντίλ, και με φόντο την επίσκεψη οι Ηνωμένες Πολιτείες κάλεσαν το Κάιρο να χρησιμοποιήσει την «επιρροή του στην περιοχή» για την αποκλιμάκωση της βίας.

Έγκλημα κατά της ανθρωπότητας χαρακτήρισε ο επικεφαλής της τουρκικής διπλωματίας Αχμέτ Νταβούτογλου τις ισραηλινές επιχειρήσεις στη Λωρίδα της Γάζας, σύμφωνα με το πρακτορείο Ανατολή.
 

ΠΗΓΗ: http://www.902.gr