Λίγο πριν το δημοψήφισμα… Το καθεστώς έκτακτης ανάγκης στην Τουρκία

ohal_dudak

Τα πιο κάτω στοιχεία Ιανουαρίου 2017, αφορούν στην πολιτική καταστολής του τουρκικού κράτους που εφαρμόζεται σε καθεστώς έκτακτης ανάγκης και το οποίο έχει ανανεωθεί συνολικά τρεις φορές κατά την περίοδο μετά την αποτυχημένη πραξικοπηματική απόπειρα του Ιουλίου 2016. Η κατάσταση που δημιουργεί η εφαρμογή του καθεστώτος έκτακτης ανάγκης, είναι ένας από τους πολλούς παράγοντες που θα επηρεάσουν το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος στις 16 Απριλίου 2017.

Συνέχεια

Η επινόηση παραδόσεων στην Τουρκία του Έρντογαν

i-epinoisi-paradoseon-stin-tourkia-tou-erntogan

Ο μύθος της «εθνικής συμφωνίας» και τα κοινωνικά ρήγματα που προκαλεί

Ο ιστορικός Έρικ Χομπσμπαουμ διέκρινε ότι το κράτος, η κοινωνία και το έθνος, συνέκλιναν με πεδίο ανάδυσης των παραδόσεων, μέσω των θεσμών εκπαίδευσης, των δημόσιων τελετουργιών και της μαζικής παραγωγής δημόσιων μνημείων. Οι «επινοημένες παραδόσεις», έγραφε ο ίδιος, είναι εκείνες που είτε επινοήθηκαν πραγματικά και τελικά θεσπίστηκαν επίσημα, είτε άλλες που αναδύονται με λιγότερο εύκολα ανιχνεύσιμο τρόπο. Σε κάθε περίπτωση, οι «επινοημένες παραδόσεις» αποτελούν ένα σύνολο πρακτικών που συνήθως αποσκοπούν στην καθιέρωση ορισμένων αξιών και κανόνων συμπεριφοράς μέσω της επανάληψης. Όμως τι σχέση μπορεί να έχουν τα προαναφερθέντα με την Τουρκία σήμερα; Οι θεωρητικές εξεργασίες του Χομπσμπαουμ σε σχέση με την έννοια της «επινόησης των παραδόσεων», βρίσκουν ολοκληρωμένη έκφραση στην προσπάθεια του Έρντογαν και του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ) να γράψουν μια νέα ιστορία για τη χώρα. Η προσπάθεια αυτή δεν είναι νέα, όμως είναι γεγονός ότι η αποτυχία του πραξικοπήματος στις 15 Ιουλίου 2016 έχει επιταχύνει καθοριστικά την υλοποίηση του στόχου. Μάλιστα η ίδια η νύχτα της 15ης Ιουλίου με ότι αυτή πλέον συμβολίζει σε πολιτικό επίπεδο, είναι ίσως το καθοριστικότερο δομικό κομμάτι της «επινόησης παραδόσεων» στην εξέλιξη της νέας ιστοριογραφίας που διεκδικεί το ισλαμικό κίνημα της Τουρκίας.

Συνέχεια

Το Ισλάμ, το ΑΚΡ και οι Τουρκοκύπριοι

Screen Shot 2016-09-04 at 14.29.04

Το πρωτοσέλιδο της Yeni Düzen στις 25 Αυγούστου 2016, με το οποίο η εφημεριδα αποκάλυψε την πραγματοποίηση μαθημάτων Κορανίου σε ανήλικα παιδιά στη Λευκωσία

Ακόμα μια ανταγωνιστική σχέση

Στις 25 Αυγούστου 2016, η τουρκοκυπριακή εφημερίδα Γιενί Ντουζέν αποκάλυψε ότι στο τζαμί Χαϊντάρπασια στη Λευκωσία παραδίδονταν μαθήματα Κορανίου σε ανήλικα κορίτσια. Ο «υπουργός παιδείας» Οζντεμίρ Μπέροβα τις αμέσως επόμενες μέρες παραδέχτηκε ότι αυτά τα μαθήματα δε γίνονται με άδεια από το αρμόδιο «υπουργείο». Η ιστορία όμως είχε και συνέχεια. Η ίδια εφημερίδα σε μια σειρά αποκαλύψεων της, ακόμα και με φωτογραφίες, τις επόμενες μέρες κατάγγειλε ότι τα μαθήματα Κορανίου ήταν ενταγμένα σε συγκεκριμένο πρόγραμμα της διεύθυνσης θρησκευτικών υποθέσεων και γίνονταν από ειδικό προσωπικό, το οποίο διορίστηκε από την πρεσβεία της Τουρκίας και από τη συγκεκριμένη διεύθυνση. Μάλιστα ο ίδιος ο επικεφαλής της διεύθυνσης θρησκευτικών υποθέσεων, Ταλίπ Αταλαϊ, ομολόγησε ότι στη συγκεκριμένη εκπαίδευση των κοριτσιών δεν παρέχονται μόνο γνώσεις αναφορικά με το Κοράνι, αλλά και πρακτική άσκηση σε θέματα υγείας, ραπτικής κλπ. «Όλα όσα είναι αναγκαία για μια κυρία, παρέχονται σε αυτά τα μαθήματα», ήταν οι χαρακτηριστικές του τοποθετήσεις μετά τις ισχυρές αντιδράσεις Τουρκοκυπρίων που προκάλεσαν οι δημόσιες αποκαλύψεις.

Συνέχεια

Η χούντα έπεσε… οι νόμοι της μένουν!

IMG_0536

Η έκτακτη ανάγκη στην Τουρκία, οι αντιφάσεις και η κοινωνική ρευστότητα

Η απόπειρα πραξικοπήματος στην Τουρκία απέτυχε, αλλά οι μετασεισμοί που προκάλεσε συνεχίζουν να τροφοδοτούν τις μεγάλες αντιφάσεις της χώρας. Ένα πραξικόπημα έχει στόχο την κατάλυση των δημοκρατικών θεσμών, οι οποίοι όμως στη συγκεκριμένη περίπτωση είχαν ήδη διαβρωθεί προηγουμένως. Συνεπώς σε ένα πλαίσιο στο οποίο σχεδόν όλες οι δημοκρατικές λειτουργίες βρίσκονταν ήδη από πριν σε κατάσταση βαθιάς αμφισβήτησης, οι δυναμικές που γέννησαν την πραξικοπηματική απόπειρα, αλλά και μέρος των δυναμικών εκείνων που την οδήγησαν σε αποτυχία συγκροτούν ένα εκρηκτικό μείγμα αστάθειας. Η πιο χαρακτηριστική έκφραση της αντίφασης είναι η εξής: Η επικράτηση του πραξικοπήματος, όπως η ιστορική εμπειρία δείχνει, μάλλον θα οδηγούσε στην εγκαθίδρυση ενός καθεστώτος έκτακτης ανάγκης και σε μαζικές εκκαθαρίσεις πολιτικών αντιπάλων. Δηλαδή σε εξελίξεις και φαινόμενα που βιώνει σήμερα η Τουρκία, μετά την αποτυχία του πραξικοπήματος. Με αυτό το σκεπτικό η κήρυξη καθεστώτος έκτακτης ανάγκης αργά το βράδυ της 20ης Ιουλίου 2016, δε μπορεί να αποσυνδεθεί από το ευρύτερο πλαίσιο των αντιφάσεων και της κρισιακής κατάστασης στην οποία βρίσκεται η χώρα τα τελευταία χρόνια. Αλλά ούτε και φαίνεται να συμβαδίζει με τις κοινωνικές δυναμικές εναντίον του πραξικοπήματος, οι οποίες φυσικά δεν περιορίζονται στους κύκλους του ισλαμικού κινήματος.

Συνέχεια

Η αντιπαράθεση κοσμικότητας-θρησκείας στην Τουρκία

 ismail-kahraman

Ποια η σημασία της δήλωσης Καχραμάν για ένα «ισλαμικό σύνταγμα»;

«Η κοσμικότητα δε θα πρέπει να υπάρχει στο νέο Σύνταγμα. Μόνο σε τρία Συντάγματα σε όλο τον κόσμο υπάρχει η αρχή της κοσμικότητας. Στη Γαλλία, Ιρλανδία και στην Τουρκία. Και μάλιστα χωρίς να υπάρχει περιγραφή του όρου. Όποιος θέλει αντιλαμβάνεται όπως θέλει την κοσμικότητα. Δε θα πρέπει να αποφύγουμε το θέμα ενός θρησκευόμενου Συντάγματος. Θα πρέπει να γίνεται αναφορά στη θρησκεία». Το προαναφερθέν αποτελεί απόσπασμα από την ομιλία του προέδρου της Εθνοσυνέλευσης της Τουρκίας, Ισμαήλ Καχραμάν, κατά τη διάρκεια συνεδρίου με θέμα «η νέα Τουρκία και το νέο Σύνταγμα» που πραγματοποιήθηκε στην Άγκυρα στις 25 Απριλίου 2016. Για την ιστορία αξίζει να σημειωθεί ότι το συγκεκριμένο συνέδριο διοργάνωσε η Ένωση Ακαδημαϊκών και Συγγραφέων των Ισλαμικών Χωρών και μάλιστα σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη περίοδο για την Τουρκία, με βασικό της χαρακτηριστικό τις αντιπαραθέσεις για το νέο Σύνταγμα. Η συγκεκριμένη αναφορά του Καχραμάν προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων, η ένταση των οποίων ήταν τέτοια που εξανάγκασε πολλά στελέχη του κυβερνώντος Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ), τον Πρωθυπουργό Νταβούτογλου και τον Πρόεδρο Έρντογαν, να επιδιώξουν να ανασκευάσουν. Το κεντρικό βάρος των «διορθωτικών» δηλώσεων υπογράμμιζε ότι η προσπάθεια στο προσχέδιο για το νέο Σύνταγμα που ετοιμάζει το ΑΚΡ είναι η διασφάλιση της αρχής της κοσμικότητας με τρόπο που να σέβεται όλες τις θρησκείες και την έκφραση τους στην Τουρκία.

Συνέχεια

Τάξιμ: Η πλατεία είχε τη δική της ιστορία

1mayishaber.jpg

Διαφορετικές αναγνώσεις της πρωτομαγιάς στην Τουρκία

Για ακόμα μια φορά φέτος, η κυβέρνηση του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ) ήταν ιδιαίτερα «γρήγορη» στην απαγόρευση των πρωτομαγιάτικων εκδηλώσεων των συνδικάτων στην πλατεία Τάξιμ. Ήδη από τις 16 Απριλίου 2016, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Νουμάν Κουρτουλμούς, ανακοινώνοντας την εν λόγω απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου υπογράμμισε με νόημα: «Δεν είναι δυνατό να γίνουν εκδηλώσεις στη συγκεκριμένη πλατεία. Ο κυβερνήτης της Κωνσταντινούπολης μάλλον θα υποδείξει την πλατεία Γιενίκαπι». Την ίδια μέρα και ως απάντηση στην κυβερνητική απόφαση, η Συνομοσπονδία Επαναστατικών Εργατικών Συνδικάτων (DİSK) ανακοίνωσε την πρόθεσή της να γιορτάσει την πρωτομαγιά με πορείες και εκδηλώσεις στην πλατεία Τάξιμ. Γιατί τόση επιμονή από πλευράς κυβέρνησης να απαγορεύει τις συγκεντρώσεις στη συγκεκριμένη πλατεία; Ποια ανάγκη την οδηγεί στην υπόδειξη ενός άλλου χώρου για την πραγματοποίηση των εκδηλώσεων; Αλλά και γιατί αυτή η επιμονή των συνδικάτων να παραβλέπουν τα τελευταία χρόνια τις αποφάσεις της κυβέρνησης και να μην ακολουθούν τις «υποδείξεις» προς ένα άλλο «νόμιμο» χώρο; Τελικά, γιατί τόση φασαρία για μια πλατεία κάθε πρωτομαγιά στην Κωνσταντινούπολη; Μια απάντηση που στον ένα ή στον άλλο βαθμό αφορά συνολικά τα προαναφερθέντα ερωτήματα θα ήταν ότι πολύ απλά η αντιπαράθεση δε γίνεται «μόνο για την Τάξιμ», αλλά και γιατί η συγκεκριμένη όντως από πολλές απόψεις δεν είναι μόνο μια πλατεία με συμβατικούς όρους. Με λίγα λόγια, η πρωτομαγιά στην πλατεία Τάξιμ, είναι μια στιγμή που συμπυκνώνει τις μεγαλύτερες ανοιχτές αντιπαραθέσεις, αλλά και πληγές στη σύγχρονη ιστορία της Τουρκίας.

Συνέχεια

«Θα ισοπεδώσουμε τα σπίτια σας!»

sahinbey-kentsel-donusum-b

Ιδεολογία και οικονομία πίσω από την αναμόρφωση των πόλεων στην Τουρκία

«Δεν είδα το σπίτι μου εδώ και πέντε μήνες. Ούτε που ξέρω την κατάσταση του. Μόλις τώρα άκουσα για την απόφαση απαλλοτρίωσης… Πάνε τα παιδικά μου χρόνια, η νιότη και η ζωή μου ολόκληρη. Μας τα κατέστρεψαν όλα!». Η κραυγή αγωνίας του κάτοικου της κουρδικής πόλης Σούρ που μόλις ενημερώθηκε για την απόφαση της τουρκικής κυβέρνησης να απαλλοτριώσει ολόκληρη την περιοχή, είναι χαρακτηριστική όχι μόνο των εξελίξεων στο Κουρδικό πρόβλημα, αλλά πολύ περισσότερο των μηχανισμών ηγεμονίας του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ). Μηχανισμοί που σε περιόδους κρίσης λειτουργούν ακόμα πιο έντονα, είτε για να κερδίσουν συναίνεση, είτε για να άρουν τα εμπόδια μέσα από την καταστολή. Συγκεκριμένα στις 21 Μαρτίου η επίσημη εφημερίδα του τουρκικού κράτους ανακοίνωσε την απόφαση «υποχρεωτικής και άμεσης» απαλλοτρίωσης της πόλης Σούρ, η οποία από τις 2 Δεκεμβρίου 2015 μέχρι και τα μέσα Μαρτίου 2016 τελούσε υπό καθεστώς πολιορκίας. Ο νόμος απαγόρευσης κυκλοφορίας εφαρμόστηκε στην πόλη συνολικά έξι φορές με διάρκεια που ξεπερνούσε τα 115 εικοσιτετράωρα. Η πολιορκία του κράτους και οι ένοπλες συγκρούσεις που προκάλεσε, εξανάγκασαν περίπου 1500 μικρές επιχειρήσεις στη Σούρ να κλείσουν και πρόσθεσαν ακόμα 10 χιλιάδες ανθρώπους στους καταλόγους της ανεργίας. Σύμφωνα με τα στοιχεία μη κυβερνητικών οργανώσεων που εξέτασαν τις κοινωνικές συνέπειες του αποκλεισμού της Σούρ, κατά τους τελευταίους έξι μήνες πάνω από 35 χιλιάδες άνθρωποι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις εστίες τους.

Συνέχεια