«Ναι φίλε… θα ξανακατεβώ εκεί κάτω, πρέπει να πληρώσω τις δόσεις μου!»

33653

«Να βγάλω τις γαλότσες μου να μην λερώσω το φορείο»… Αυτή ήταν η πρώτη αντίδραση του νεαρού τραυματία ανθρακωρύχου που μόλις σώθηκε από τα έγκατα της γης μετά την έκρηξη στο ανθρακωρυχείο της Σόμα στην περιοχή Μάνισα. Η αγωνία του να μη λερώσει το φορείο, ήταν η στιγμή που η καθαρή του ψυχή ξεμπρόστιαζε από τα τηλεοπτικά κανάλια της Τουρκίας ακόμα ένα έγκλημα του λεγόμενου οικονομικού ορθολογισμού. Χωρίς ωστόσο να φαίνεται η έξοδος από τα αδιέξοδα που προκαλεί η μανία της ανάπτυξης και η «μεγαλοσύνη» του στόχου για να καθιερωθεί η χώρα ως η 16η ισχυρότερη οικονομία του κόσμου… λίγα μέτρα πιο κάτω, άλλος νεαρός ανθρακωρύχος μαρτυρούσε στη κάμερα του NTV με μια αγνότητα που σπάζει κόκκαλα πως «ναι φίλε… θα ξανακατεβώ εκεί κάτω, πρέπει να πληρώσω τις δόσεις μου»!

Οι αλήθειες της νέας τραγωδίας που συγκλονίζουν την Τουρκία…

Ο όμιλος εταιρειών Σόμα δημιουργήθηκε το 1984. Θεωρείται μια από τις ισχυρότερες εταιρείες στον τομέα των ανθρακωρυχείων, αλλά και των κατασκευών. Η εταιρεία ιδιοκτήτρια των συγκεκριμένων ανθρακωρυχείων που ανήκει στον όμιλο, από το 2009 άρχισε την παραγωγή 2.5 εκατομμυρίων τόνων κάρβουνου ετησίως. Φημίζεται μάλιστα για τους μισθούς στους εργάτες που φτάνουν μέχρι και τα 800 ευρώ. Πρόσφατα, η κατασκευαστική εταιρεία του ομίλου, έχει παραδώσει ένα ολοκαίνουργιο ουρανοξύστη στην περιοχή Μασλάκ της Κωνσταντινούπολης, τα «απλά» διαμερίσματα του οποίου βλέπουν Βόσπορο και πωλούνται προς 1.3 εκατομμύρια δολάρια!

Ο όμιλος εταιρειών Σόμα, είναι και αυτός (όπως και τόσοι άλλοι) «παιδί» της διαδικασίας απελευθέρωσης της αγοράς, έτσι όπως κορυφώθηκε στην Τουρκία από το 1980 και μετά. Αναφορικά με τη δραστηριότητα στα ανθρακωρυχεία της χώρας, τα στοιχεία είναι ενδεικτικά: Η κρατική εταιρεία άνθρακα, ήδη από τη δεκαετία του 1980, αλλά ιδιαίτερα από το 1990 και μετά, άρχισε την εφαρμογή του συστήματος της «ενοικίασης» των ανθρακωρυχείων στον ιδιωτικό τομέα. Σταδιακά το εν λόγω σύστημα επεκτάθηκε ραγδαία σε μια μορφή υποεργολαβειών στον τομέα, με τις ιδιωτικές επιχειρήσεις ουσιαστικά να αγοράζουν πιστοποιητικά ασφάλειας των εργαζομένων από άλλες ιδιωτικές εταιρείες προσφοράς σχετικών υπηρεσιών, αλλά και από τους επιθεωρητές των Υπουργείων. Από το 2000 και μετά, οι νομοθετικές αλλαγές ήταν ακόμα πιο συγκεκριμένες ως προς τη συμβολή τους για εντατικοποίηση του κέρδους. Χαρακτηριστικά, ο νόμος περί των σκοπών και της δραστηριότητας του κρατικού συμβουλίου άνθρακα άλλαξε με την εξής προσθήκη: «αξιοποίηση κατά τον καλύτερο τρόπο των ποσοτήτων άνθρακα, χωρίς την προηγούμενη απαραίτητη προσαρμογή στο νόμο περί ορυκτών». Άλλωστε ήταν οικονομικά ασύμφωρη η παραγωγή κάρβουνου από το κράτος…

Η εξόρυξη κάρβουνου από την κρατική εταιρεία στα εν λόγω ανθρακορωρυχεία κόστιζε 130-140 δολάρια τον τόνο. Ο «ορθολογικός» τρόπος εξόρυξης κάρβουνου από τον επιχειρηματικό όμιλο Σόμα, μείωσε το κόστος στα 23.8 δολάρια τον τόνο… Ο Άλπ Γκιουρκάν επικεφαλής του ομίλου μας εξηγεί με χαρακτηριστικό ύφος ότι «εάν δεν βγάζαμε κέρδος δε θα μπαίναμε στον τομέα». Αυτή η διαδικασία ολοκληρωτικού μετασχηματισμού στον τομέα των ορυκτών στην Τουρκία, οδήγησε σε άμεση κερδοφορία, αλλά και σε αυτόματες «εκπτώσεις» από τα θέματα της ασφάλειας, της υγείας και των μισθών των εργαζομένων. Μετά την τραγωδία αποκαλύφθηκε ότι τα συγκεκριμένα ανθρακωρυχεία δεν είχαν ούτε τα αναγκαία «δωμάτια διάσωσης» κάτω από τη γη σύμφωνα με τις σχετικές προδιαγραφές, αλλά και στη βάση των διακηρύξεων του ιδιοκτήτη.

Η τραγικότερη ίσως φιγούρα ήταν ο 15χρονος εργάτης, η εικόνα του οποίου επανέφερε στην επιφάνεια το ζήτημα της παιδικής εργασίας. Στις 25 Οκτωβρίου 2013, είχε δημοσιευθεί στην επίσημη εφημερίδα του κράτους ο νόμος που ρύθμιζε την απασχόληση ανηλίκων. Ως αποτέλεσμα της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης «4+4+4» και το σπάσιμο της υποχρεωτικής περιόδου εκπαίδευσης των παιδιών, το εν λόγω νομοσχέδιο μείωσε το όριο εργοδότησης στα 16 χρόνια και διεύρυνε τη λίστα με τις εργασίες στις οποίες επιτρεπόταν η εργοδότηση ανηλίκων… ως φτηνό εργατικό δυναμικό.

Η Τουρκία βρίσκεται και σήμερα μπροστά σε ένα «γνώριμο σκηνικό». Όπως συμβάνει σχεδόν πάντα, ο άδικος χαμός εκατοντάδων ανθρακωρύχων, η κοινωνική περιθωριοποίηση τόσων οικογενειών, είναι τελικά τα στοιχεία εκείνα που συγκροτούν τις δυναμικές για μια νέα αντιπαράθεση στη χώρα, που σπάζουν τη σιωπή και βγάζουν στο προσκήνιο την προηγούμενη αθέατη βία του «εξορθολογισμού».

 

 

Νίκος Μούδουρος

15.5.2014

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s