Η κατάρρευση της Τουρκίας ως επιθυμία και ως εργαλείο ανάλυσης

tourkia

Για μια ακόμη φορά, η πολιτική κρίση στην Τουρκία γίνεται αντικείμενο αναλύσεων και εκτιμήσεων που πολλές φορές δεν ανταποκρίνονται σε μια αντικειμενική και ψύχραιμη παρουσίαση της κατάστασης. Ουσιαστικά αυτές οι αναλύσεις παραπέμπουν σε μια κατάσταση όπου μια αόριστη «επιθυμία» γίνεται η βάση της εκτίμησης των πραγματικών γεγονότων. Ως αποτέλεσμα των πιο πάνω, πρώτα υπογραμμίζεται το αποτέλεσμα της «επιθυμίας» και στη συνέχεια τα γεγονότα ερμηνεύονται με τρόπο που να την επιβεβαιώνουν. Επομένως το συμπέρασμα προηγείται της ανάλυσης της πραγματικής κατάστασης.

Ένα πολύ χαρακτηριστικό παράδειγμα εκτίμησης για τη σημερινή Τουρκία είναι η «πρόβλεψη» (που αποτελεί την προσωποποίηση της επιθυμίας) ότι η χώρα αποδυναμώνεται σε βαθμό μάλιστα που καταρρέει! Δεν είναι βεβαίως η πρώτη φορά που βλέπουν το φως της δημοσιότητας τέτοιου είδους αντιλήψεις. Και δεν είναι επίσης η πρώτη φορά που δεν εξηγείται καθόλου το πώς η πιθανολογούμενη κατάρρευση της Τουρκίας μπορεί να ωφελήσει στην επίλυση μεγάλων προβλημάτων όπως για παράδειγμα το Κυπριακό ή/και τα Ελληνοτουρκικά. Πολλές φορές στο παρελθόν, η Τουρκία γινόταν αντικείμενο αναλύσεων στατικών στο χρόνο και χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι αλλαγές στην κοινωνία της χώρας, αλλά και στο άμεσο της περιβάλλον όπως είναι η ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής.

Όντως η Τουρκία αντιμετωπίζει τεράστια προβλήματα τόσο στο εσωτερικό, όσο και στην εξωτερική της πολιτική. Αντιμετωπίζει προκλήσεις οι οποίες προέρχονται από την εξέλιξη της εσωτερικής ενδοϊσλαμικής αντιπαράθεσης, αλλά και από την πορεία της «αραβικής άνοιξης». Αντιμετωπίζει δυσκολίες που είναι προϊόν της αυταρχικότερης στροφής του κυβερνώντος κόμματος, αλλά και της έντασης με την οποία επιχειρείται μια θρησκευτικά συντηρητική αναδιοργάνωση της κοινωνίας σε νεοφιλελεύθερες ράγες. Η κατάσταση αυτή όμως δε θα πρέπει να οδηγήσει αβίαστα στο συμπέρασμα ότι η Τουρκία καταρρέει. Αντίθετα η προσπάθεια εκτίμησης των γεγονότων θα πρέπει να γίνεται στη βάση αντικειμενικών αναλυτικών εργαλείων που να λαμβάνουν υπόψη τόσο τις υποκειμενικές όσο και τις αντικειμενικές συνθήκες. Η ενεργοποίηση αναλυτικών εργαλείων είναι απαραίτητη γιατί η τουρκική πολιτική, όπως και κάθε άλλη πολιτική, δεν υλοποιείται στο κενό.

Σήμερα, το στρατηγικό περιβάλλον της Τουρκίας βρίσκεται σε μια διαδικασία έντονου μετασχηματισμού, στον οποίο παίζουν καθοριστικό ρόλο πολλοί παράγοντες. Η τελική κατάληξη του μετασχηματισμού δεν μπορεί να προβλεφθεί άμεσα, αφού αυτός θα είναι αποτέλεσμα μακροπρόθεσμων διαδικασιών. Συνεπώς η αποτελεσματικότητα της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής θα πρέπει να αξιολογηθεί μέσα σε ένα ευρύτερο περιβάλλον αλλαγών που επηρεάζουν σε παγκόσμια κλίμακα και σε βάθος χρόνου. Για παράδειγμα, θα μπορούσε κάποιος να ισχυριστεί ότι η Τουρκία «έχασε» από τις εξελίξεις των τελευταίων δύο χρόνων στην «αραβική άνοιξη». Όμως την ίδια στιγμή θα πρέπει να απαντήσει στο ερώτημα «ποιος έχει κερδίσει» από την διαμορφούμενη κατάσταση;

Η Τουρκία παρά τα προβλήματα που αντιμετωπίζει, δείχνει ότι ακόμα έχει την ικανότητα να κατακερματίζει τις διαφωνίες της με χώρες της περιφέρειάς της και να δείχνει ευελιξία σε συνθήκες τεκτονικών αλλαγών. Για παράδειγμα ενώ εφαρμόζει περίπου την ίδια πολιτική στη Συρία με πολλά κράτη του Κόλπου, εντούτοις διαφωνεί μαζί τους αναφορικά με την κατάσταση στην Αίγυπτο. Τέτοια παραδείγματα υπάρχουν πολλά. Επομένως η Τουρκία επηρεάζεται από εξωγενείς παράγοντες, αλλά την ίδια στιγμή και η ίδια μπορεί να επηρεάζει άλλες καταστάσεις ως εξωγενής παράγοντας.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο θα πρέπει να αναλύεται και η στάση της Τουρκίας στο Κυπριακό. Η δογματική μετατροπή της κρίσης στην Τουρκία ως εργαλείο καθυστέρησης των ουσιαστικών διαπραγματεύσεων στο Κυπριακό, είτε από ελληνοκυπριακούς, είτε από τουρκοκυπριακούς κύκλους, συμβάλλει στην περαιτέρω θεμελίωση ενός συντηρητικού μετασχηματισμού στα κατεχόμενα και στην εντατικοποίηση της ενσωμάτωσης της κυπριακής γεωγραφίας σε ένα ευρύτερο περιβάλλον αστάθειας στην Ανατολική Μεσόγειο. Για παράδειγμα η χωρίς τη λύση του Κυπριακού αποπεράτωση και λειτουργία του υποθαλάσσιου αγωγού μεταφοράς νερού και ηλεκτρισμού από την Τουρκία στην κατεχόμενη Κύπρο, αποτελεί ακόμα ένα βήμα υλοποίησης της προαναφερθείσας δυναμικής (και όχι στατικής) κατάστασης. Αντίθετα μια ψύχραιμη εκτίμηση των δεδομένων και της πορείας που φαίνεται να ακολουθεί η τουρκική διπλωματία το αμέσως επόμενο χρονικό διάστημα, θα πρέπει να οδηγήσει στο συμπέρασμα ότι ακριβώς σε εποχές κρίσης είναι που πρέπει να λαμβάνονται οι μεγάλες αποφάσεις, γιατί θα οι συνέπειες έχουν μακροπρόθεσμο χαρακτήρα.

Νίκος Μούδουρος

22 Ιανουαρίου 2014

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s